انحلال قرارداد چیست و چه تفاوتی با بطلان و تعلیق قرارداد دارد؟ در دنیای حقوق و قراردادها، با مفاهیم مختلفی از جمله انحلال، بطلان و تعلیق قرارداد روبهرو میشویم که ممکن است هر کدام از این اصطلاحات برای بسیاری از افراد گیجکننده و ناشناخته باشد. آشنایی با تفاوتها و کارکردهای هر کدام از این مفاهیم میتواند به تصمیمگیریهای درست و کاهش ریسک در روابط قراردادی کمک کند.
در این مقاله از سیتاپ، قصد داریم تا در یک بررسی جامع و روشن، مفهوم انحلال قرارداد چیست و چه تفاوتی با بطلان و تعلیق قرارداد دارد را مورد بررسی قرار دهیم. همچنین پیشنهاد میشود مقاله مفهوم عقد و قرار داد را نیز مطالعه فرمایید.
انحلال قرارداد چیست؟ نگاهی به مفهوم حقوقی انحلال
انحلال قرارداد، یکی از اصطلاحات رایج در حقوق محسوب میشود که به معنی پایان دادن به یک قرارداد قبل از تکمیل یا خاتمه طبیعی آن است. در حقیقت، انحلال به حالتی اشاره دارد که یکی از طرفین قرارداد به دلیل دلایلی مشروع و قانونی، تصمیم به خاتمه زودتر از موعد قرارداد میگیرد. این اتفاق میتواند به صورت توافقی یا یکجانبه رخ دهد.
دلایل و اسباب انحلال قرارداد چیست؟
دادخواست انحلال قرارداد میتواند در شرایط متعددی تنظیم گردد که هر یک از این شرایط میتواند به پایان قرارداد منجر شود. در اینجا به مهمترین دلایل و اسباب انحلال قرارداد میپردازیم:
۱. توافق طرفین (اقاله): در صورتی که هر دو طرف قرارداد به این نتیجه برسند که به همکاری ادامه ندهند، میتوانند بهطور توافقی قرارداد را منحل کنند. این روش از رایجترین و مسالمتآمیزترین راههای پایان دادن به قرارداد است و معمولاً در شرایطی که ادامه قرارداد برای طرفین سودمند نیست، به کار میرود.
۲. پایان مدت قرارداد: برخی قراردادها مدت مشخصی دارند و پس از پایان آن مدت، قرارداد بهطور طبیعی منقضی میشود. به عنوان مثال، قراردادهای اجاره یا پیمانکاری معمولاً به صورت مدتدار منعقد میشوند و با پایان یافتن مدت آنها، قرارداد به پایان میرسد.
۳. انجام کامل تعهدات: وقتی که هر دو طرف قرارداد تمام تعهدات خود را بهطور کامل انجام دهند، قرارداد بهطور خودکار منحل میشود. در این حالت، قرارداد به هدف نهایی خود رسیده و دیگر دلیلی برای ادامه آن وجود ندارد.
۴. نقض اساسی تعهدات (فسخ یکجانبه): اگر یکی از طرفین قرارداد نتواند تعهدات اساسی خود را انجام دهد، طرف دیگر میتواند بهطور یکجانبه قرارداد را فسخ کند. این نوع انحلال معمولاً زمانی رخ میدهد که نقض تعهدات بهگونهای باشد که اجرای قرارداد را بیمعنی یا غیرممکن سازد.
۵. وقوع شرایط فورس ماژور (حوادث قهری): شرایط پیشبینینشده و غیرقابل کنترل مانند بلایای طبیعی، جنگ یا تغییرات قانونی میتوانند باعث شوند که اجرای قرارداد غیرممکن شود. در این حالت، قرارداد به دلیل عدم امکان اجرای آن منحل میشود.
۶. فسخ قانونی: برخی قراردادها به دلیل حکم قانون یا تصمیم مراجع قضایی ممکن است منحل شوند. برای مثال، اگر مشخص شود که قرارداد غیرقانونی بوده یا مخالف منافع عمومی است، قانون میتواند دستور انحلال آن را صادر کند.
۷. مرگ یا ناتوانی یکی از طرفین: در برخی قراردادها مانند قراردادهای شخصی یا خدمات، اگر یکی از طرفین فوت کند یا دچار ناتوانی جسمی و ذهنی شود که قادر به انجام تعهدات نباشد، قرارداد منحل میشود. این مورد بیشتر در قراردادهای مبتنی بر مهارتهای فردی دیده میشود.
۸. شرط فسخ در قرارداد: برخی قراردادها دارای شرط فسخ هستند که به یکی از طرفین اجازه میدهد تحت شرایط خاص قرارداد را منحل کند. این شرطها معمولاً در زمان تنظیم قرارداد بهطور صریح درج میشوند و به طرفین اختیار میدهند تا در شرایط خاص به قرارداد پایان دهند.
۹. تغییر شرایط اولیه قرارداد: در مواردی که شرایط اولیه قرارداد بهطور اساسی تغییر کند و ادامه اجرای قرارداد غیرممکن یا بسیار دشوار شود (برای مثال تغییرات شدید اقتصادی)، یکی از طرفین میتواند به دلایل موجه درخواست انحلال قرارداد را مطرح کند.
10. از بین رفتن موضوع قرارداد: از بین رفتن موضوع قرارداد یکی از مهمترین اسباب انحلال قرارداد است. به این معنا که اگر موضوعی که قرارداد بر اساس آن تنظیم شده است دیگر وجود نداشته یا قابل انجام نباشد، قرارداد به صورت خودکار یا بر اساس درخواست یکی از طرفین منحل میشود.
در پایان، باید بدانیم که انحلال قرارداد به عنوان یک ابزار قانونی برای محافظت از حقوق طرفین طراحی شده است و به طرفین کمک میکند تا در شرایطی که ادامه قرارداد غیرممکن یا غیرمنصفانه است، از آن خارج شوند.
تفاوت بطلان معامله و ابطال قرارداد– آیا این دو یک مفهوماند؟
برای درک تفاوت بین تفاوت انحلال و بطلان، در ابتدا باید ببینیم که مفهوم بطلان قرارداد چیست؟ بطلان قرارداد به وضعیتی اشاره دارد که در آن قرارداد از ابتدا به لحاظ حقوقی اعتباری ندارد. در واقع، اگر قراردادی فاقد یکی از عناصر اصلی مثل قصد، موضوع مشروع یا اهلیت باشد، بطلان آن اعلام میشود. در این حالت، قرارداد به هیچ وجه اعتبار قانونی ندارد و طرفین نمیتوانند به آن استناد کنند.
مثال: اگر شخصی به دلیل جنون مالی، ملکی را بفروشد، این معامله از ابتدا باطل است. اما اگر طرفین یک قرارداد خرید و فروش، به تعهدات خود عمل نکنند، یکی از طرفین میتواند تقاضای ابطال قرارداد را نماید.
تفاوت انحلال و بطلان
هرچند انحلال و بطلان هر دو به پایان یافتن قرارداد اشاره دارند، اما تفاوتهای عمدهای بین این دو وجود دارد:
- زمان تأثیر: بطلان از ابتدا بر قرارداد اثر میگذارد و آن را بیاعتبار میکند، در حالی که انحلال پس از انعقاد و بر اثر یک مشکل در مسیر اجرای قرارداد رخ میدهد.
- وضعیت تعهدات: در صورت بطلان، تعهدات و آثار قرارداد از اساس از بین میرود؛ اما در انحلال، تعهداتی که تا زمان انحلال انجام شدهاند، همچنان معتبرند.
این دو مفهوم، هر کدام به شیوهای متفاوت قرارداد را پایان میدهند و این تفاوتها بسیار حیاتی است.
تعلیق قرارداد چیست و چگونه با انحلال تفاوت دارد؟
تعلیق قرارداد به معنای توقف موقت اجرای تعهدات است. در این حالت، قرارداد به پایان نمیرسد، بلکه صرفاً برای مدت مشخصی به حالت تعلیق درمیآید و پس از آن مجدداً اجرا میشود. این توقف موقت معمولاً به دلیل عواملی مثل فورس ماژور، توافق طرفین یا شرایط خاص اقتصادی و قانونی رخ میدهد.
تفاوتهای تعلیق و انحلال قرارداد
تعلیق و انحلال دو مفهوم جداگانهاند که هرکدام شرایط و کارکردهای متفاوتی دارند:
- توقف موقت یا پایان کامل: در تعلیق، قرارداد به حالت انتظار درمیآید و بعد از رفع علت، اجرا میشود؛ در حالی که در انحلال، قرارداد کاملاً خاتمه مییابد.
- تعهدات پس از رفع تعلیق: تعهدات قراردادی پس از تعلیق باید مجدداً اجرا شوند، در حالی که در انحلال، تعهدات بهطور کامل لغو میشوند.
این تفاوتها نشان میدهد که انتخاب میان تعلیق و انحلال باید با توجه به شرایط و منافع طرفین صورت گیرد.
دلایل قانونی انحلال قرارداد – چرا و چگونه قرارداد را میتوان منحل کرد؟
انحلال قرارداد میتواند در شرایط خاص، حقوق طرفین را حفظ کرده و از ضررهای احتمالی جلوگیری کند. در برخی موارد، ادامه دادن یک قرارداد حتی با وجود مشکلات میتواند هزینهبردار و غیرمنصفانه باشد. به همین دلیل، قوانین برای انحلال قرارداد شرایط مشخصی را تعیین کردهاند.
موارد قانونی انحلال قرارداد
بسیاری از قوانین، شرایطی را مشخص کردهاند که در آن انحلال قرارداد مجاز است. برخی از این شرایط عبارتند از:
- نقص در اجرای تعهدات: اگر یکی از طرفین نتواند به تعهدات خود عمل کند، دیگری میتواند قرارداد را منحل کند.
- اتفاقات پیشبینینشده: وقوع شرایط اضطراری یا اتفاقات پیشبینینشده که اجرای قرارداد را دشوار یا غیرممکن میسازد.
در نتیجه، انحلال قرارداد ابزاری قانونی است که به طرفین امکان میدهد تا در صورت وقوع شرایط خاص، از قرارداد خارج شوند.
آثار حقوقی انحلال قرارداد – چه پیامدهایی دارد؟
انحلال قرارداد به معنای پایان یافتن یک رابطه حقوقی بین دو یا چند طرف است. این اتفاق ممکن است به دلایل مختلفی مانند فسخ، اقاله، انفساخ یا اجرای شرط انفساخ رخ دهد. انحلال قرارداد پیامدهای حقوقی مهمی دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود:
از بین رفتن تعهدات طرفین: با انحلال قرارداد، تعهدات طرفین نسبت به یکدیگر منتفی میشود. به عبارت دیگر، طرفین دیگر ملزم به انجام تعهدات خود نیستند.
- استرداد اموال: در صورتی که طرفین قرارداد اموالی را به یکدیگر منتقل کردهاند، با انحلال قرارداد، این اموال باید به حالت اولیه بازگردانده شود.
- پرداخت خسارت: در صورتی که انحلال قرارداد به دلیل تخلف یکی از طرفین باشد، طرف زیاندیده میتواند از طرف متخلف خسارت مطالبه کند.
- اثرات بر قراردادهای فرعی: انحلال قرارداد اصلی ممکن است بر قراردادهای فرعی که به آن مرتبط هستند نیز تأثیر بگذارد.
- مسئولیت مدنی: در برخی موارد، انحلال قرارداد ممکن است موجب بروز مسئولیت مدنی برای یکی از طرفین شود.
- فسخ چیست؟ فسخ قراردادی است که به دلیل تخلف یکی از طرفین صورت میگیرد. طرف زیاندیده میتواند قرارداد را فسخ کرده و خسارت خود را مطالبه کند.
- اقاله چسیت؟ اقاله قراردادی است که با توافق طرفین صورت میگیرد. در این حالت، طرفین قرارداد به صورت توافقی به آن پایان میدهند.
- انفساخ چیست؟ انفساخ به دلیل وقوع برخی از حوادث غیرقابل پیشبینی مانند فوت یکی از طرفین یا وقوع جنگ اتفاق میافتد.
- اجرای شرط انفساخ چیست؟ اگر در قرارداد شرط انفساخ وجود داشته باشد، با تحقق شرط، قرارداد به طور خودکار منحل میشود.
توجه: برای اثبات انحلال قرارداد، باید دلایل کافی ارائه شود. همچنین تاریخ انحلال قرارداد بسیار مهم است، زیرا از این تاریخ به بعد، تعهدات طرفین منتفی میشود.
تفاوت انحلال و بطلان از نظر آثار حقوقی
انحلال قرارداد به معنای پایان یافتن یک قرارداد معتبر است و آثار آن شامل استرداد اموال، پرداخت خسارت و رفع اثر قرارداد از آینده است. اما بطلان قرارداد به معنای عدم وجود قرارداد از ابتدا است و آثار آن شامل عدم ایجاد هیچگونه حقی یا تعهدی برای طرفین است. به عبارت دیگر، در بطلان، گویی قراردادی منعقد نشده است.
به طور خلاصه: در حالی که بطلان به معنای لغو کامل قرارداد از ابتدا است و هیچ تعهدی برای طرفین به جا نمیگذارد، انحلال به تعهداتی که تا زمان انحلال به وجود آمدهاند، پایبند میماند.
تفاوت انحلال، بطلان و تعلیق قرارداد: تفکیک دقیق این سه مفهوم
درک تفاوتهای میان انحلال، بطلان، و تعلیق قرارداد برای طرفین یک قرارداد از اهمیت ویژهای برخوردار است. این مفاهیم ممکن است شبیه به هم به نظر برسند، اما از لحاظ قانونی و تاثیرات حقوقی، تفاوتهای عمدهای دارند که نباید نادیده گرفته شوند.
- انحلال قرارداد به معنی پایان قرارداد به صورت طبیعی یا بر اساس توافق طرفین است. در این حالت، قرارداد به پایان میرسد، اما حقوق و تعهداتی که تا لحظه انحلال ایجاد شدهاند معتبر باقی میمانند.
- بطلان قرارداد به این معنی است که از ابتدا قراردادی وجود نداشته است، زیرا قرارداد از نظر قانونی معتبر نبوده و از ابتدا بدون اثر تلقی میشود. این مفهوم برای مواقعی استفاده میشود که قرارداد به دلیل فقدان شرایط اساسی مثل عدم رضایت یا غیرقانونی بودن موضوع، از ابتدا بیاعتبار باشد.
- تعلیق قرارداد به وضعیتی گفته میشود که اجرای قرارداد به دلایلی مانند شرایط فورس ماژور (حوادث قهری) یا تصمیمات قانونی متوقف میشود. در این حالت، قرارداد به تعویق افتاده و همچنان معتبر است، اما اجرای آن به تعلیق در میآید و بعد از رفع مانع، ادامه مییابد.
شناخت دقیق تفاوتهای این سه مفهوم برای پیشگیری از مشکلات حقوقی و سردرگمیهای احتمالی ضروری است. هر کدام از این شرایط میتواند پیامدهای خاصی داشته باشد و لازم است در زمان بروز آنها به مشاوره حقوقی تخصصی توجه شود.
شرایط و عوامل انحلال، بطلان و تعلیق قراردادها
برای درک بهتر انحلال، بطلان و تعلیق قرارداد، لازم است به شرایطی که منجر به هر یک از این وضعیتها میشود توجه کنیم. این شرایط و عوامل میتوانند متنوع و وابسته به نوع قرارداد، قوانین حاکم و توافقات طرفین باشند.
شرایط انحلال قرارداد:
- پایان مدت قرارداد: در بسیاری از قراردادها، زمانی برای پایان اعتبار قرارداد تعیین شده است. با پایان یافتن مدت قرارداد، قرارداد به صورت طبیعی منحل میشود.
- توافق طرفین: در صورتی که هر دو طرف قرارداد توافق کنند، میتوانند قرارداد را پیش از پایان مدت تعیین شده منحل کنند. این توافق معمولا به دلیل تغییر شرایط اقتصادی، اختلافات غیر قابل حل یا تغییر استراتژی طرفین انجام میشود.
- عدم انجام تعهدات: در مواردی که یکی از طرفین به تعهدات خود عمل نکند و طرف دیگر نیز از ادامه قرارداد منصرف شود، قرارداد منحل میشود.
شرایط بطلان قرارداد:
- نقص در ارکان اساسی قرارداد: اگر قرارداد فاقد ارکان اساسی مانند موضوع، قیمت یا رضایت طرفین باشد، از ابتدا باطل تلقی میشود.
- غیرقانونی بودن موضوع قرارداد: اگر موضوع قرارداد بر خلاف قوانین و مقررات جاری باشد، قرارداد باطل خواهد بود.
- عدم صلاحیت قانونی طرفین: اگر یکی از طرفین قرارداد، واجد صلاحیت قانونی نباشد (مثلا زیر سن قانونی باشد یا تحت تاثیر بیماریهای روحی و روانی قرار گرفته باشد)، قرارداد از اعتبار ساقط است.
شرایط تعلیق قرارداد:
- حوادث قهری یا فورس ماژور: در صورتی که شرایطی مانند بلایای طبیعی یا جنگ رخ دهد که اجرای قرارداد را ناممکن کند، قرارداد به حالت تعلیق درمیآید.
- تصمیمات و قوانین دولتی: گاهی دولتها به دلایل مختلف برخی قراردادها را به طور موقت معلق میکنند.
- توافق طرفین بر تعلیق موقت: در برخی موارد، طرفین میتوانند به طور توافقی قرارداد را به حالت تعلیق درآورند و اجرای آن را به زمانی دیگر موکول کنند.
آگاهی از شرایط و عواملی که ممکن است منجر به انحلال، بطلان یا تعلیق قرارداد شوند به طرفین کمک میکند تا از مشکلات حقوقی و مالی احتمالی جلوگیری کنند.
حقوق و تعهدات طرفین در شرایط انحلال، بطلان و تعلیق قرارداد
یکی از سوالات مهمی که ممکن است برای طرفین قرارداد مطرح شود این است که در صورت بروز انحلال، بطلان یا تعلیق قرارداد، حقوق و تعهدات طرفین چگونه تعیین میشود. در این بخش به بررسی حقوق و تعهدات طرفین در هر یک از این سه حالت میپردازیم.
- در شرایط انحلال قرارداد: طرفین موظف هستند تا تعهدات و حقوقی که تا زمان انحلال ایجاد شده را رعایت کنند. به عنوان مثال، در قراردادهای خرید و فروش، اگر قرارداد به دلیل انحلال خاتمه یابد، خریدار و فروشنده باید تحویل کالا یا پرداخت مبلغ تا زمان انحلال را به انجام برسانند.
- در شرایط بطلان قرارداد: چون قرارداد از ابتدا باطل بوده، هیچگونه حقوق و تعهدی میان طرفین وجود ندارد و هر یک از طرفین باید هرگونه دارایی یا اموالی که مبادله شده را به دیگری بازگرداند.
- در شرایط تعلیق قرارداد: حقوق و تعهدات طرفین به تعویق میافتد و پس از پایان دوره تعلیق، طرفین موظف به انجام تعهدات خود هستند.
در هر یک از این حالتها، طرفین باید با دقت به شرایط قراردادی و حقوق و تعهدات خود پایبند باشند و در صورت نیاز از مشاوره حقوقی بهرهمند شوند تا از بروز اختلافات جلوگیری شود.
چگونه میتوان از انحلال، بطلان و تعلیق قرارداد جلوگیری کرد؟
جلوگیری از شرایطی که منجر به انحلال، بطلان یا تعلیق قرارداد میشوند از اهمیت بالایی برخوردار است. در این بخش به برخی از راهکارهای کاربردی برای پیشگیری از بروز این وضعیتها پرداختهایم:
- مشاوره حقوقی قبل از تنظیم قرارداد: استفاده از وکلا و مشاوران حقوقی قبل از تنظیم قرارداد میتواند به شناسایی مشکلات احتمالی کمک کند و از بطلان یا تعلیق قرارداد جلوگیری کند.
- توجه به شرایط و جزئیات قرارداد: اطمینان از شفافیت و جامعیت قرارداد و توجه به جزئیات، میتواند احتمال بروز شرایطی که منجر به انحلال یا تعلیق میشوند را کاهش دهد.
- پیشبینی شرایط فورس ماژور در قرارداد: قراردادن بندی برای شرایط فورس ماژور میتواند اجرای قرارداد را در مواقع اضطراری منعطفتر کند و از بروز تعلیق جلوگیری نماید.
- تدوین برنامه حل اختلافات: گنجاندن مکانیزمی برای حل اختلافات میتواند به طرفین کمک کند تا بدون نیاز به انحلال قرارداد به توافق برسند.
با برنامهریزی و توجه به جزئیات میتوان از بسیاری از مشکلات حقوقی مرتبط با انحلال، بطلان یا تعلیق قرارداد پیشگیری کرد.
نکات پایانی؛ اهمیت انتخاب درست برای انحلال، بطلان یا تعلیق قرارداد
در پاسخ به این سوال که ” انحلال قرارداد چیست و چه تفاوتی با بطلان و تعلیق قرارداد دارد؟” باید گفت که انحلال، بطلان و تعلیق قرارداد هر کدام مفاهیمی هستند که بر اساس شرایط خاصی ممکن است پیش بیایند و هر کدام تاثیرات مختلفی بر قرارداد و طرفین آن دارند. درک این تفاوتها به طرفین قرارداد کمک میکند تا بهترین تصمیم را برای وضعیت خود انتخاب کنند و از مشکلات حقوقی بعدی جلوگیری کنند.
- انحلال قرارداد به عنوان یک راهکار پایان بخش به قراردادهایی که به توافق طرفین خاتمه مییابند، انعطافپذیری بیشتری دارد.
- بطلان قرارداد باید با دقت در تنظیم و تدوین قرارداد مدنظر قرار گیرد تا از مشکلات قانونی پیشگیری شود.
- تعلیق قرارداد به ویژه در شرایط غیرمنتظره و فورس ماژور میتواند به عنوان راهی برای حفظ قرارداد و جلوگیری از زیان استفاده شود.
در نهایت، هر کدام از این شرایط میتوانند ابزارهایی مفید برای حل مشکلات قراردادی باشند، اما استفاده درست از آنها نیازمند درک عمیق از مسائل حقوقی و مشاوره تخصصی است.
مجموعه سیتاپ با سالها تجربه درخشان، یکی از پیشروترین مراکز تخصصی ارائه خدمات حقوقی و قراردادهای تجاری و ملکی است که با تیمی از وکلای مجرب و مشاوران حرفهای، به شما در دستیابی به بهترین راهکارهای حقوقی و تنظیم قراردادهای دقیق و بینقص کمک میکند. این مجموعه با رویکردی شفاف و با رعایت استانداردهای بینالمللی، تمامی نیازهای حقوقی شما را با بالاترین کیفیت برآورده میسازد.
راههای ارتباطی برای دریافت مشاوره یا تنظیم قرارداد:
- آدرس: صادقیه، بلوار فردوس شرق، ابراهیمی شمالی، کوچه دوم الف، پلاک ۵
- شماره تماس: 02144023844
- موبایل: 09103162260
با سیتاپ، یک قدم به موفقیت حقوقی نزدیکتر شوید!
سوالات متداول درباره انحلال قرارداد چیست و چه تفاوتی با بطلان و تعلیق قرارداد دارد؟
در اینجا به برخی از سوالات در زمینه انحلال قرارداد چیست و چه تفاوتی با بطلان و تعلیق قرارداد دارد پاسخ خواهیم داد:
۱. تفاوت اصلی بین انحلال و بطلان قرارداد چیست؟
انحلال به معنای پایان دادن به قرارداد بهطور توافقی یا قانونی است، به گونهای که تعهدات تا زمان انحلال معتبر میمانند. بطلان به این معناست که قرارداد از ابتدا فاقد اعتبار و اثربخشی بوده و هیچ تعهدی میان طرفین ایجاد نکرده است.
۲. در چه شرایطی قرارداد به حالت تعلیق درمیآید؟
تعلیق قرارداد معمولاً در شرایط خاص و خارج از کنترل طرفین، مانند حوادث قهری (فورس ماژور) یا تغییرات قانونی به وجود میآید. در این وضعیت، قرارداد بهطور موقت متوقف میشود و پس از رفع مانع، ادامه پیدا میکند.
۳. آیا پس از انحلال قرارداد، امکان مطالبه خسارت وجود دارد؟
بله، در صورتی که یکی از طرفین تعهدات خود را نقض کرده و منجر به انحلال قرارداد شده باشد، طرف دیگر میتواند بابت خسارات ناشی از نقض قرارداد، ادعای خسارت کند.
۴. آیا بطلان قرارداد بهطور خودکار انجام میشود یا نیاز به پیگیری قانونی دارد؟
بطلان قرارداد در صورتی که دلایل قانونی برای آن وجود داشته باشد، میتواند خودبهخود اعمال شود، اما معمولاً برای اجرای آن و جلوگیری از اختلافات آتی، به پیگیری قانونی و تصمیم مراجع قضایی نیاز است.
۵. چگونه میتوان از بروز انحلال یا تعلیق در قرارداد پیشگیری کرد؟
مشاوره حقوقی پیش از تنظیم قرارداد، درج بندهای شفاف درباره فورس ماژور، و تعیین سازوکارهای حل اختلاف در قرارداد، میتواند احتمال بروز این موارد را کاهش دهد و از حقوق طرفین محافظت کند.